Zelf-aanraking als spirituele praktijk — wat de wereldtradities wisten

Eén woord dat alles verandert

Alice Stockham, wier werk Karezza wij elders op deze blog hebben besproken, gebruikte in haar boek uit 1896 een term die toen revolutionair was en nu bijna vergeten. Voor wat wij "masturbatie" noemen — de solo-seksuele praktijk — gebruikte zij de uitdrukking:

Self-communion.

Vertaal dat. Zelf-communie. Zelf-verbinding. Zelf-samenzijn.

Dat ene woord verandert het hele register waarin we over de praktijk spreken. "Masturbatie" is klinisch, een beetje ongemakkelijk, meestal in een hoek-positie tegen echte seks met een ander. "Self-communion" is waardig, spiritueel, gelijkwaardig aan andere vormen van aanwezig zijn.

Stockham was niet alleen. In vrijwel alle grote wijsheidstradities komen we iets vergelijkbaars tegen — een register waarin de solo-praktijk geen tweede keus is, maar een eigen pad met eigen waarde.

Wat de tradities zeggen

Tantrische teksten. In verschillende Kaula-teksten wordt de solo-praktijk (svadhyaya in ritueel seksuele zin) erkend als specifieke beoefenings-vorm. Niet als vervanging voor partner-werk, niet als inferior, maar als apart pad met eigen mogelijkheden. De Kularnava Tantra heeft specifieke passages over welke delen van de tantrische praktijk juist alleen moeten worden gedaan, omdat partner-dynamiek daar zou afleiden van wat innerlijk kan opkomen.

Taoïstische inner alchemy. In de Taoïstische traditie is de solo-praktijk centraal. Dual cultivation (werk met partner) wordt pas vanaf een gevorderd stadium geïntroduceerd; de basis ligt altijd in single cultivation — wat jij alleen met je eigen lichaam aan elementale energieën leert bewegen. Sun Bu'er (12e eeuw) beschreef uitvoerig vrouwelijke solo-praktijken die niet gericht waren op orgasme maar op wat zij ligand yin-yang noemde — het innerlijk wisselen van ontvangende en gevende rollen.

Middeleeuwse mystiek. Hier wordt het interessanter. Teresa van Avila schreef in haar autobiografie over extatische staten waarin zij alleen was, in gebed of meditatie, die een lichamelijk karakter hadden dat sommige commentatoren later hebben geïnterpreteerd als variaties op wat wij solo-seksuele ervaring noemen. Zij gebruikte daarvoor taal als "doordringing", "ontvangen", "gezamenlijk zijn met het goddelijke" — zonder dat er iemand fysiek aanwezig was. De grens tussen spirituele ervaring en seksuele sensatie was voor haar niet scherp; zij zag het als één werkelijkheid.

Soefi-mystiek. Rabia's korte tekst over "de beminde die alleen in jou is" beschrijft een vorm van solo-devotionalia die fysiek én contemplatief tegelijk was. Latere soefi-dichters (Rumi, Hafez) gebruikten beeldspraak die op de grens tussen religieus en zinnelijk wandelt — vaak over "alleen zijn met de Beminde".

Yoga-traditie. In het brede yogische veld is er een praktijk die kriya heet — specifieke lichaams-werkingen met adem en aandacht. Een van de minder openlijk besproken kriya's bevat wat functioneel neerkomt op een vorm van solo-opwinding, maar dan gericht op het bewegen van energie door het lichaam in plaats van op ontlading.

Wat al deze tradities gemeen hebben

Twee dingen.

Eén: de praktijk heeft waarde in zichzelf. Zij is niet "minder dan" partner-werk. Zij is anders dan partner-werk. Voor sommige soorten aanwezigheid is alleen-zijn juist beter. Het lichaam kan zich eerlijker openen zonder de complexiteit van de ander. Aandacht kan diepere lagen bereiken. Tempo kan exact zijn wat jij nodig hebt.

Twee: het doel is niet noodzakelijk orgasme. In bijna alle tradities wordt de solo-praktijk gekoppeld aan een intentie die verder gaat dan piek-ontlading. Self-communion (Stockham) is aanwezigheid. Tantrische svadhyaya is zelfkennis. Taoïstische single cultivation is energie-circulatie. Mystieke solo-ervaring is ontmoeting met iets groters. Orgasme kan er deel van zijn, maar hij is geen meetpunt.

Wat onze cultuur ervan heeft gemaakt

Er is een reden dat de meeste vrouwen die ik spreek moeite hebben met hun solo-praktijk serieus te nemen.

Reden 1: Het woord. "Masturbatie" komt van het Latijnse masturbari, en werd door de medische gemeenschap van de 18e en 19e eeuw belast met pathologische associaties. Eeuwenlang werd de praktijk wetenschappelijk "bewezen" schadelijk — een stand die pas in de 20e eeuw begon af te nemen. De negatieve associaties zijn cultureel nog bijzonder actief.

Reden 2: Haast. De meeste moderne solo-praktijk gebeurt snel, efficiënt, als "release" of spanning-ontlading. Vrouwen rapporteren gemiddeld 5-15 minuten per sessie. Dat is ongeveer net genoeg om een orgasme te bereiken, en net te kort om iets anders te ontdekken.

Reden 3: Doel-focus. Zelfs vrouwen die regelmatig solo-praktijk hebben, doen het vaak met één doel: klaarkomen. Daar is niks mis mee, maar het maakt wel dat de praktijk zich nooit heeft kunnen ontvouwen naar iets anders.

Reden 4: Gebrek aan taal. Veel vrouwen hebben eenvoudigweg geen register waarin ze hun solo-praktijk als iets waardevols kunnen plaatsen. Het bestaat als ding, maar heeft geen naam die haar eert.

Wat een ander tempo oplevert

In Luminous werken we met een heel specifieke solo-oefening die in Trede 1, dag 6 al wordt aangeraakt, en in Trede 2 week 7 uitgebreid is.

Het recept is eenvoudig, maar het werkt paradoxaal goed voor vrouwen die het nooit zo hebben gedaan.

Zet minimaal 45 minuten apart. Niet 10. Niet 20. Vijfenveertig.

Maak de ruimte. Warm. Iets zacht onder je. Niet te helder licht. Eventueel iets ritueel-achtigs — een kaars, een geur — om het moment anders te maken dan je gewone dag.

Begin met niet-aanraken. Tien tot vijftien minuten zonder je lichaam actief aan te raken. Voel je adem. Voel je huid tegen de stof. Merk waar spanning zit. Luister wat je lichaam wil vóór je iets doet.

Dan pas aanraken — en nog niet daar. Begin met je gezicht. Je armen. Je schouders. Je buik. Overal, langzaam, zonder haast naar de plekken die je normaal opzoekt.

Als opwinding opkomt — merk haar, maar streef niet. Dit is het moeilijkste deel. Wanneer er opwinding is, wil het lichaam vaak versnellen. De uitnodiging is: blijf langzaam. Laat de opwinding opkomen, pauzeren, terugtrekken, weer opkomen. Geen van de golven is "fout". Geen van hen is "de" golf die ergens naar toe moet leiden.

Als er orgasme komt, prima. Als niet, prima. Beide is evenveel thuiskomen.

Laat ten minste tien minuten nawerking. Na de piek (of zonder piek), blijf liggen. Laat je lichaam laten bezinken. Schrijf eventueel één zin op — wat was hier nieuw?

Wat vrouwen vaak rapporteren na een paar keer

Vrouwen die deze manier van solo-praktijk drie tot vijf keer hebben gedaan, rapporteren vaak één of meer van de volgende:

• "Ik kende delen van mijn lichaam niet die ik nu wel ken."
• "Ik merkte hoe vaak ik vroeger probeerde iets te voelen dat er niet was, in plaats van te voelen wat er wel was."
• "Mijn partnerseks is anders sinds ik dit heb gedaan."
• "Ik voelde voor het eerst iets dat geen orgasme was maar wel totaal genot."
• "Ik heb huilen, lachen en lege-stiltes ervaren tijdens dezelfde sessie."
• "Het heeft iets veranderd in hoe ik naar mezelf kijk in de spiegel."

Dit is wat de oude tradities beloofden. Niet "beter klaarkomen". Terug bij jezelf zijn door je lichaam heen.

Voor wie in een relatie is

Een aanvullend belangrijk punt. Vrouwen in partner-relaties, vooral monogame, vragen vaak: "Voelt mijn partner zich niet afgewezen als ik dit doe?"

Twee antwoorden.

Ten eerste: Je partner heeft er geen recht op dat jij al je seksuele aandacht naar hem/haar richt. Jij bent een eigen persoon met een eigen lichaam dat jij niet alleen met een ander hoeft te kennen. Een volwassen partner begrijpt dat.

Ten tweede: Bijna zonder uitzondering maakt een vrouw die regelmatig zelf-communion heeft, de partnerseks beter. Omdat zij haar eigen lichaam beter kent. Omdat zij verlangen heeft dat niet afhankelijk is van de partner. Omdat zij niet in partnerseks zoekt wat zij alleen bij zichzelf had kunnen vinden.

Het is geen concurrentie. Het is complementair.

Eén laatste ding over taal

Als je voor jezelf iets in beweging wilt zetten: probeer één ding. Noem het niet meer "masturbatie".

Het klinkt klein, maar taal maakt verschil. Vind een ander woord voor wat je doet. Alice Stockham zei self-communion. Sommige vrouwen zeggen eigen tijd. Andere zeggen mijzelf bezoeken. Weer andere gebruiken een eigen woord dat niemand anders kent.

Maar stop met een woord te gebruiken dat eeuwenlang is belast met schaamte. Gebruik iets dat waardiger is — omdat wat je doet is waardig.

---

Dieper gaan

Trede 1 dag 6 werkt voor het eerst met solo-aandacht-oefening, zacht en toegankelijk.

Trede 2 week 7 gaat diep op solo-praktijk in, met Taoïstische en Karezza-elementen samen.

Module III (Stem & Mantra) voegt klank-elementen toe aan solo-praktijk — een combinatie die je lichaam heel anders openbreekt dan alleen aanraking.

Je kunt beginnen zonder deze programma's — met gewoon vandaag. Vijftig minuten. Geen doel. Zelf-communie in plaats van "masturbatie".